Teklifhane / Serbest meslek makbuzu hesaplama: brüt, net, stopaj ve KDV
Serbest meslek makbuzu hesaplama: brüt, net, stopaj ve KDV
"Elime 10.000 TL geçsin" diyen bir serbest çalışan, makbuza kaç lira yazmalı? Aşağıdaki hesaplayıcı brütten nete ya da netten brüte, %20 stopaj ve KDV ile birlikte hesap yapar.
Brüt, net ve stopaj ne demek?
Brüt tutar, makbuza yazdığınız KDV hariç ücrettir. Müşteri ödemeyi yaparken bu tutardan gelir vergisi stopajını keser ve devlete sizin adınıza yatırır. Size ödenen, brüt tutar eksi stopaj, artı KDV'dir. Net tutar ise brüt eksi stopajdır; yani vergi kesintisinden sonra gerçekten sizde kalan ücret.
Serbest meslek kazancında stopaj oranı genel olarak %20'dir. Bu oran, Gelir Vergisi Kanunu'nun 94. maddesindeki kesintiyle ilgilidir. Oranların ve istisnaların değişebileceğini unutmayın; kesin durumunuz için mali müşavirinize danışın.
Sayılarla örnek
Brüt 12.500 TL'lik bir iş için makbuz kestiğinizi düşünelim, KDV %20:
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Brüt ücret | 12.500,00 ₺ |
| KDV (%20) | + 2.500,00 ₺ |
| Stopaj (%20) | − 2.500,00 ₺ |
| Müşterinin size ödeyeceği | 12.500,00 ₺ |
| KDV'yi çıkarınca sizde kalan (net) | 10.000,00 ₺ |
Müşteri hesabınıza 12.500 TL yatırır. Bunun 2.500 TL'si sizin devlete ödeyeceğiniz KDV'dir; geriye 10.000 TL net kazanç kalır. Yatırılan 2.500 TL stopaj ise sizin adınıza ödenmiş gelir vergisi avansıdır.
Netten brüte nasıl gidilir?
Stopaj brüt tutar üzerinden hesaplanır, bu yüzden net tutarı %20 artırmak yetmez. Doğru formül: brüt = net ÷ (1 − 0,20) = net × 1,25. Elinize 10.000 TL geçmesini istiyorsanız brüt tutar 12.500 TL olmalıdır. Yanlış yöntem 10.000 × 1,20 = 12.000 yazmaktır; bu durumda stopaj 2.400, net 9.600 TL kalır ve 400 TL eksik alırsınız. Teklif verirken bu farkı atlamak, işin kârını sessizce eritir.
Stopajı kim keser?
Her müşteri stopaj kesmez. Gelir Vergisi Kanunu'nun 94. maddesi kapsamında stopaj yapmakla yükümlü olanlar, başlıca şunlardır: şirketler ve diğer kurumlar, bilanço ya da işletme hesabı esasına göre defter tutan ticari ve zirai işletmeler, serbest meslek erbapları ve bazı kamu kurumları.
Evinizi onaran, düğün fotoğrafınızı çektiren ya da logo yaptıran bireysel müşteri stopaj kesmez; çünkü bu kişiler stopaj yapmakla yükümlü değildir. O durumda makbuzda stopaj satırı olmaz ve brüt tutar aynen size ödenir (KDV varsa onunla birlikte). Yani aynı iş için şirkete teklif verirken brütü yükseltmeniz, bireysele verirken ise stopajsız fiyat vermeniz gerekebilir. Hesaplayıcıda stopajı %0 seçerek ikinci durumu görebilirsiniz.
Teklif verirken nelere dikkat etmeli?
- Fiyatın KDV dahil mi hariç mi olduğunu teklifte yazın. "60.000 TL + KDV" ile "60.000 TL KDV dahil" arasında on bin liralık fark olabilir.
- Müşteri şirketse stopaj kesileceğini baştan söyleyin ve brütü buna göre belirleyin.
- Stopaj nihai vergi değildir; yıllık gelir vergisi beyannamesinde hesaplanan vergiden mahsup edilir. Yıl sonunda fazla ödediyseniz iade alabilirsiniz.
- Makbuz düzenleme yöntemi (e-serbest meslek makbuzu dahil), muafiyetler ve KDV istisnaları meslek koluna göre değişir. Emin olmadığınız noktayı mali müşavirinize sorun.
Hesabı teklife dökün
Bu hesaplayıcıdaki mantığın aynısı Teklifhane'de çalışır: kalemleri yazın, oranları seçin, PDF ya da link olarak gönderin. Üyelik gerekmez.
Ücretsiz teklif hazırla